Deel 3: Achter de schermen van een schoonmaakrevolutie

Drie maanden later: werkt het?

Drie maanden geleden begonnen we in het Van Gogh Museum aan een experiment. Een behoorlijk radicaal experiment zelfs. Wat gebeurt er als we traditionele schoonmaakchemie zoveel mogelijk uit het dagelijkse werk halen en vertrouwen op water, microvezel, ergonomische materialen en miljoenen micro-organismen? We begonnen met veel enthousiasme, maar ook met vragen. Wordt het écht schoon? Wat gebeurt er met hardnekkige kalkaanslag? Kunnen we de indringende urinegeur uit drukbezochte toiletten aanpakken? En misschien nog belangrijker: wordt het werk er voor onze schoonmaakmedewerkers daadwerkelijk prettiger en fysiek lichter op?

Na ruim drie maanden keren we terug naar het Van Gogh Museum voor een uitgebreide evaluatie. En dit keer hebben we niet alleen vragen, maar we hebben ook resultaten.

Lichter werken, langer volhouden

Een van de belangrijkste doelstellingen van de pilot lag vanaf het begin bij onze medewerkers. Schoonmaak is fysiek werk. Tillen, duwen, wringen en steeds dezelfde bewegingen maken: dag in, dag uit vraagt het veel van het lichaam. De eerste conclusie uit de evaluatie is daarom misschien wel de belangrijkste: medewerkers geven aan dat zij de nieuwe manier van werken als lichter en makkelijker ervaren.

De compacte trolley en lichtere materialen dragen daaraan bij. Ook de ergonomische werkwijze vraagt minder kracht. Tegelijkertijd wordt er bij de geteste taken zonder reguliere schoonmaakchemie gewerkt, waardoor medewerkers tijdens hun dagelijkse werkzaamheden minder met chemische middelen in aanraking komen. Voor Breedweer raakt dat aan een veel groter vraagstuk: hoe zorgen we ervoor dat mensen hun vak ook op latere leeftijd gezond kunnen blijven uitoefenen?

Want impact betekent voor ons niet alleen dat het werk vandaag lichter wordt. We willen de fysieke belasting structureel verminderen en zo bijdragen aan de duurzame inzetbaarheid van onze medewerkers. Zodat iemand die jarenlang in de schoonmaak werkt, dat werk ook langer op een gezonde en prettige manier kan blijven doen.

En het schoonmaakresultaat?

Ook daar zien we duidelijke veranderingen. Methodefouten, zoals strepen op glaswanden en tegels, zijn verdwenen. De vloeren van de bezoekerstoiletten ogen zichtbaar schoner en de indringende urinegeur die eerder in toiletruimtes aanwezig was, is vrijwel volledig verdwenen. Ook de gewassen microvezelmaterialen zien er schoon uit en ruiken fris. Volgens BioFriends kunnen de materialen met deze werkwijze zo’n 500 tot 600 keer worden hergebruikt.

En dan de chemie.

Voor zover tijdens de evaluatie kon worden vastgesteld, is gedurende de pilot voor de geteste taken geen andere reguliere schoonmaakchemie gebruikt. In ruim drie maanden werden 65 Ownwell-tabletten verbruikt. Volgens de berekening van BioFriends komt dat neer op ongeveer twee tientjes per maand!

Ook voor het sanitair wordt gezocht naar alternatieven voor traditionele middelen. Zo wordt gewerkt met een ontkalkstok en verschillende pads om vervuiling mechanisch te verwijderen, zonder daarvoor een reguliere sanitairreiniger of ontkalker in te zetten. De eerste resultaten maken de pilot daarmee niet alleen interessant vanuit duurzaamheid en ergonomie, maar ook vanuit materiaalgebruik en kosten.

Een pilot is er om te leren

Betekent dit dat alles perfect is? Nee, en dat is ook niet waar een pilot voor bedoeld is.

Hicham ziet bijvoorbeeld nog behoefte aan een compacte accumachine voor de drukbezochte toiletten. Ook kwamen tijdens de evaluatie praktische aandachtspunten naar voren. Zo is het belangrijk om mopdoeken vlak voor aanvang van de werkzaamheden op de juiste manier vochtig klaar te maken. Daarmee hoeft tijdens het werk minder vaak met een sproeiflacon te worden gewerkt en wordt ook de belasting van handen en polsen beperkt.

Voor hardnekkige urinegeur in voegen en vlekken in tapijt worden verschillende werkwijzen verder getest. Dat is misschien wel een van de belangrijkste lessen van de afgelopen maanden. Innovatie betekent niet dat je een nieuw systeem neerzet en vervolgens achteroverleunt. Je probeert, je luistert, je past aan, je probeert opnieuw en je kijkt steeds of het beter kan.

Drie maanden worden zes maanden

De oorspronkelijke pilotperiode zit erop, maar het onderzoek nog niet. De ervaringen van de medewerkers en de resultaten van de eerste maanden geven voldoende aanleiding om verder te gaan. Daarom wordt de pilot in het Van Gogh Museum verlengd tot het einde van het jaar. Dat geeft ons de kans om verder te kijken dan de eerste positieve resultaten. Blijven de resultaten op langere termijn stabiel? Hoe ervaren medewerkers de werkwijze wanneer deze echt onderdeel wordt van hun dagelijkse routine? Waar kunnen we verder verbeteren? En kan deze manier van werken uiteindelijk ook op andere locaties worden toegepast?

Niet lullen, maar impact maken

We begonnen deze serie met de woorden ‘Achter de schermen van een schoonmaakrevolutie’. Dat was bewust groot, want deze pilot gaat niet alleen over een ander schoonmaakmiddel. Het gaat over de vraag of we het vak fundamenteel anders kunnen organiseren. Met minder chemie. Minder fysieke belasting. Herbruikbare materialen. Micro-organismen die natuurlijke processen inzetten om vervuiling af te breken. En vooral: met de mensen die iedere dag het werk doen als uitgangspunt.

Na drie maanden zien we genoeg om verder te willen. Maar we zijn er nog niet. Tot het einde van het jaar blijven we kijken, luisteren, testen en bijsturen. Want echte verandering ontstaat niet in één experiment. Die ontstaat wanneer je bereid bent om door te gaan, ook nadat de eerste resultaten binnen zijn.

De schoonmaakrevolutie is nog niet voorbij!